محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
270
تحفه خانى ( فارسى )
نيز مفيد ترطيب دماغ است و آرنده خواب و خوردن جلّاب از نيلوفر و تخم كاسنى و عنب الثعلب كه مراد انگور شفاست و به اين اسماء در اكثر ماوراء النهر مشهور است از هريك سه درم و از ترنجبين ده درم و قند سفيد ده درم بر وجهى كه عادت و رسم جوشيدن مطبوخات بايد جوشيد و بر نهار بايد آشاميد و چون در اكثر مواضع اين كتاب در باب جوشيدن جلّابات بيان صافى وافى كرده شده است احتياج بتكرار بسيار در امثال اين جلّابات و مطبوخات نيست و غذا ماء الشعير و يا ماش مقشر با شيرهء مغز بادام و كدوى تر اگر وقتش باشد در آش بايد انداخت و نوع ديگر از ماليخوليا است كه آن را قطرب مىنامند و حال اين شخص كه مبتلا به اين مرض است در حركت و بيقرارى تشبيه به حال حيوانى كردهاند كه آن را بعبارت يونانى قطرب مىنامند و مراد بقطرب كرمى است صغير سريع الحركت كه به روى آب متحرك است بحركات سريعه مختلفه و سبب اين نوع سوداى محترقه است و علامت او آنست كه صاحبش را لحظه آرام و قرار نيست و درين حركات محل توجه خود نمىداند و هميشه سر در پيش انداخته در كوچها مىرود و هميشه از خلق نفورست و علاج درين صورت ترطيب مزاج دماغ است و عرق كردن سر بروغن بنفشه و يا نيلوفر و يا كدو و يا مجموع اگر يبوست در دماغ و بىخوابى غالب باشد و تنقيه دماغ و بدن از خلط سوداوى متحرق بمطبوخ افتيمون و يا بحب او و جلّاب هر صباح از بنفشه پنج درم و عناب ده عدد و قند سفيد ده درم مجموع ادويه منضجه در قدرى آب كه مناسب باشد طبخ بايد كرد تا نيمه بماند از كرپاس گذرانيده صافى ساخته قند درو آميخته نيمگرم بايد آشاميد و غذا ماش مقشر و شيرهء مغز بادام و